Τρίτη

Παραμύθι ο ευρω-εκβιασμός για χρεοκοπία!

reutersΗ προσπάθεια συστηματικού εκφοβισμού της κοινής γνώμης και του πολιτικού συστήματος της χώρας από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με διλήμματα του τύπου «Ψήφος στο Μεσοπρόθεσμο ή Χρεοκοπία», αποδείχθηκε χθες ότι αποτελεί μια... παραφουσκωμένη μπλόφα: το Reuters αποκάλυψε ότι, ακόμη και αν δεν εγκριθεί το Μνημόνιο 2 από τη Βουλή, η Ελλάδα δεν θα αφεθεί να χρεοκοπήσει τον Ιούλιο (πιθανότατα, μάλιστα, δεν θα χρειασθούν και τα τανκς του Θ. Πάγκαλου για να σταματήσουν τους εξοργισμένους καταθέτες μπροστά στα τραπεζικά καταστήματα...).
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, έσπευσε λίγες ώρες πριν δει το φως της δημοσιότητας το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του διεθνούς πρακτορείου να τονίσει ότι δεν υπάρχει «Σχέδιο Β» για την Ελλάδα, σε περίπτωση που καταψηφισθεί το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η πέμπτη δόση δεν θα εκταμιευθεί και η Ελλάδα θα αφεθεί να χρεοκοπήσει ατάκτως.
Πολλοί αναλυτές από καιρό έχουν υποστηρίξει ότι τέτοιες δηλώσεις από Ευρωπαίους ηγέτες απλώς αποτελούν μια μπλόφα, που θα ξεσκεπαστεί αμέσως μόλις τεθεί πράγματι ζήτημα χρεοκοπίας της Ελλάδας, μιας χρεοκοπίας που είναι αδύνατον να σηκώσει σήμερα το βάρος της το διαλυμένο τραπεζικό σύστημα της Ευρώπης. «Είναι σαν να απειλήσω την 7χρονη κόρη μου ότι, αν δεν διαβάσει τα μαθήματά της, θα κρατήσω την αναπνοή μου μέχρι να σκάσω», ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιο του καθηγητή Γιάννη Βαρουφάκη.
Λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις Σόιμπλε, η μπλόφα πράγματι ξεσκεπάστηκε, με την αποκάλυψη από το Reuters ότι, παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επεξεργάζονται «Σχέδιο Β» για τη διάσωση της Ελλάδας από τη χρεοκοπία, ακόμη και αν οι βουλευτές απορρίψουν το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του πρακτορείου, σε αυτή την περίπτωση θα βρεθεί μια χρηματοδοτική λύση για την Ελλάδα από τις ευρωπαϊκές τράπεζες. «Το βρίσκω δύσκολο να πιστέψω ότι δεν θα βρεθεί μια τράπεζα ή άλλος φορέας που θα ήταν έτοιμος να προσφέρει στην Ελλάδα άλλο ένα δάνειο. Με τους σωστούς όρους αυτό θα γίνει», τόνισε πηγή του πρακτορείου.
Πηγές που επικαλείται το πρακτορείο τονίζουν -σε αντίθεση με όσα δηλώνουν επίσημα οι κυβερνήσεις- ότι, υπάρχει προβληματισμός εδώ και αρκετό καιρό για το «Σχέδιο Β», ενώ άλλες πηγές επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει «ενεργός σχεδιασμός» για παρέμβαση, σε περίπτωση απόρριψης του Μεσοπρόθεσμου από τη Βουλή.
Οι πηγές του πρακτορείου δεν αποκάλυψαν ποιο είναι το σχέδιο που τώρα εξετάζεται, αλλά απέκλεισαν το ενδεχόμενο να δοθεί ένα δάνειο-γέφυρα από την Ε.Ε. στην Αθήνα, όπως είχε συμβεί στην περίπτωση της Πορτογαλίας πριν τις εκλογές που διεξήχθησαν εκεί.
Σε κάθε περίπτωση, λοιπόν, ακόμη και αν η Ε.Ε. και το ΔΝΤ υποχρεωθούν να πουν «όχι» στην εκταμίευση της διαβόητης πέμπτης δόσης, ύστερα από μια απορριπτική ψήφο των Ελλήνων βουλευτών, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν μεριμνήσει στο παρασκήνιο για να διασωθεί η Ελλάδα από τη χρεοκοπία, η απειλή της οποίας απλώς χρησιμοποιείται τεχνηέντως για να μεγιστοποιηθεί η πίεση στους βουλευτές και στην κοινή γνώμη και να γίνει αποδεκτό το σκληρό Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα.
Αυτή η παρέμβαση, βέβαια, δεν θα έχει την αφετηρία της στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, αλλά θα καθοδηγηθεί καθαρά από οικονομικούς υπολογισμούς. Πολύ απλά, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι σε κάθε περίπτωση υποχρεωμένες να προστατεύσουν τις τράπεζές τους από τις παρενέργειες μιας άτακτης χρεοκοπίας της Ελλάδας.
Ο επικεφαλής της Deutsche Bank, Γιόζεφ Άκερμαν, εξήγησε ίσως καλύτερα από τους πολιτικούς τι ακριβώς διακυβεύεται και γιατί η Ελλάδα δεν μπορεί να αφεθεί στη χρεοκοπία, όσο και οι πολιτικοί επισείουν τον «μπαμπούλα» της χρεοκοπίας για να εκμαιεύσουν πολιτικές αποφάσεις και συναίνεση της κοινής γνώμης σε μέτρα πρωτοφανούς σκληρότητας.
«Αν η Ελλάδα είναι μόνη της (σ.σ.: στη χρεοκοπία), είναι ήδη αρκετά μεγάλη υπόθεση», τόνισε ο Άκερμαν. «Αλλά αν παρασυρθούν και άλλες χώρες μέσω των μηχανισμών μετάδοσης της κρίσης, αυτή θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερες διαστάσεις από την κρίση που προκάλεσε η κατάρρευση της Lehman», προειδοποίησε.
Ίσως, λοιπόν, τελικά οι Έλληνες βουλευτές να έχουν πολύ περισσότερα περιθώρια για ψήφο κατά συνείδηση, όσο και αν η κυβέρνηση εξυπηρετείται πολιτικά από το δίλημμα «θετική ψήφος ή χρεοκοπία της χώρας». Γιατί, μέσα στις ουκ ολίγες αδυναμίες της, η ελληνική οικονομία έχει ένα μάλλον θλιβερό προνόμιο: μπορεί ανά πάσα στιγμή με μια ανεξέλεγκτη κατάρρευσή της να προκαλέσει εξίσου ανεξέλεγκτους μετασεισμούς σε άλλες χώρες της ευρωζώνης και στο τραπεζικό σύστημα. Μια τόσο δυνατή «βόμβα» δεν αφήνεται εύκολα να εκραγεί, ό,τι και αν λέει ο Β. Σόιμπλε, για να φανεί αρκετά σκληρός στη γερμανική κοινή γνώμη...

Πώς η νέα 'διάσωση' της Ελλάδας αλλάζει την Ευρώπη ριζικά

greece-debt222Την ώρα που όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στην Ελλάδα και στο αν θα ψηφισθεί το Μεσοπρόθεσμο ώστε να 'κλειδώσει' και τυπικά το νέο πακέτο στήριξης μέχρι το 2014, τμήμα του οποίου, πλέον, θεωρείται και η 5η δόση, η Ισπανία ζει το δικό της Γολγοθά καθώς το κόστος δανεισμού της από τις αγορές αυξάνεται θεαματικά και επικίνδυνα. Από τον Αύγουστο του 2010 μέχρι σήμερα, σε διάστημα δέκα, περίπου, μηνών, το επιτόκιο των 3ετών ομολόγων της Ισπανίας έχει εκτοξευτεί από το 2,2% στο 4,4%, σε μία αύξηση της τάξης του 100%.

Όπως συνέβη και με την περίπτωση της Ελλάδας, εξαιτίας της ταχύτατης αύξησης του κόστους κρατικού δανεισμού και της αδύναμης οικονομική κατάστασης της χώρας σε μία περίοδο που οι δανειακές της ανάγκες είναι μεγάλες, η Ισπανία κινδυνεύει ολοένα και περισσότερο να βγει εκτός προϋπολογισμού και τελικά να δυσκολευτεί να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της με αποτέλεσμα να αρχίσουν οι πιέσεις για προσφυγή της στο μηχανισμό στήριξης ή στην καλύτερη περίπτωση, για την υιοθέτηση σκληρών μέτρων λιτότητας.

Αν και η Ισπανία δεν έχει να αντιμετωπίσει χρέος σε επίπεδα αντίστοιχα με αυτά της Ελλάδας, έχει μεγαλύτερο πρόβλημα στον τομέα της ανεργίας, στην αγορά κατοικίας και στον τραπεζικό της κλάδο, ενώ το κρατικό της έλλειμμα κυμαίνεται στο 9,4% τη στιγμή που η οικονομία της είναι ιδιαίτερα αδύναμη. Το κυριότερο, όμως, η Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία εντελώς διαφορετική στάση των δανειστών απέναντι στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας από αυτήν προ 12 μηνών, η οποία προέκυψε μέσα από την 'επιτυχία' της Γερμανίας να 'πείσει' τους δανειστές να συμμετάσχουν στο κόστος της 'διάσωσης' της Ελλάδας.

Είτε αυτό το σχέδιο ευοδωθεί όπως ακριβώς το φαντάζεται η Γερμανία είτε η όχι, η συμμετοχή των δανειστών στο κόστος στήριξης της Ελλάδας συνεπάγεται ότι το ρίσκο τους, πλέον, έχει αυξηθεί όταν δανείζουν σε χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης και αυτό με τη σειρά του σημαίνει πως θα πρέπει να μετακυλήσουν αυτό το ρίσκο στο επιτόκιο με το οποίο θα δανείζουν της χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Για τους δανειστές, η συμμετοχή τους στο σχέδιο 'διάσωσης' της Ελλάδας αποτελεί την αρχή του τέλους της περιόδου μηδενικού ρίσκου του ευρωπαϊκού κρατικού χρέους και το πρώτο στάδιο στο σχέδιο της Γερμανίας να 'θεσμοθετήσει' τη μόνιμη ανάληψη από αυτούς ενός τμήματος του ρίσκου ενδεχόμενης μη αποπληρωμής του.

Οι ενδείξεις πως η Γερμανία έχει βάλει στόχο να αλλάξει ριζικά την ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων και να 'συνετίσει' τους δανειστές είναι πολλές και συμπεριλαμβάνουν την υποχρέωση της Πορτογαλίας να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τους ιδιώτες κατόχους ομολόγων της προκειμένου να τα διακρατήσουν κατά τη διάρκεια του δανειακού της προγράμματος, όπως σημειώνεται στο κείμενο της συμφωνίας της με την ΕΕ όπου αυτό τίθεται ως προϋπόθεση προκειμένου να λάβει τα δάνεια στήριξης. Οι ενδείξεις συμπεριλαμβάνουν, κυρίως, τις σαφείς δηλώσεις της Γερμανίας ότι ο Μόνιμος Μηχανισμός Στήριξης θα ενεργοποιείται μόνο με τη συμμετοχή των δανειστών στο κόστος διάσωσης ευρωπαϊκών κρατών.

Αν και ακόμη δεν έχει φτάσει στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, ωστόσο όσο το θρίλερ της έγκρισης ενός νέου πακέτου για την Ελλάδα εκτυλίσσεται, τα επιτόκια των 10ετών ομολόγων της Ιταλίας άγγιξαν το 5%, ενώ αυτά των 5ετών της ομολόγων απογειώθηκαν στο 4,26% (από το 2,4% το Νοέμβριο).

Πέρα από την Ιταλία, η αντίδραση των δανειστών στο σχέδιο της Γερμανίας να τους κάνει 'κοινωνούς' του ρίσκου όταν δανείζουν σε ευρωπαϊκές χώρες αποτυπώνεται στα επιτόκια των κρατικών ομολόγων της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας, καθώς από την ημέρα της σχετικής δήλωσης δια στόματος Μέρκελ, το Φθινόπωρο του 2010, τα επιτόκια των 2ετών ιρλανδικών ομολόγων εκτοξεύτηκαν από το 3% στο 13,7% και τα αντίστοιχα της Πορτογαλίας από το 3% στο 14,2%.

Αυτό έχει εξασφαλίσει τον αποκλεισμό των δύο αυτών χωρών από τις αγορές κεφαλαίων για χρόνια, κάτι που σημαίνει πως το δράμα της Ελλάδας θα μετατραπεί, τουλάχιστον, σε τριλογία, με το δεύτερο επεισόδιο να έχει ως πρωταγωνίστρια την Ιρλανδία και το τρίτο την Πορτογαλία.

Η ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων, όμως, άλλαξε και για έναν ακόμη λόγο: για πρώτη φορά από την ίδρυση της ευρωζώνης, οι δανειστές πρέπει να συμπεριλάβουν στα μοντέλα υπολογισμού του ρίσκου τους και αυτό της πιθανότητας μίας χώρας να εγκαταλείψει την ευρωζώνη. Μέχρι σήμερα, οι δανειστές υπολόγιζαν αυτήν την πιθανότητα ως μηδενική και έτσι θεωρούσαν δεδομένο πως εφόσον δάνεισαν σε μία χώρα σε ευρώ θα λάμβαναν τα κεφάλαια και τους τόκους, επίσης, σε ευρώ. Πλέον, υπάρχει ο κίνδυνος, έστω και μικρός, να κληθούν να λάβουν τα χρήματα τους σε ελληνική δραχμή, ιρλανδική λίρα ή πορτογαλικό εσκούδο και γιατί όχι σε ισπανική πεσέτα ή ιταλική λιρέτα.

Έτσι, σήμερα οι δανειστές πρέπει να αποδεχτούν πως από εδώ και στο πέρα ισχύουν τα εξής που δεν ίσχυαν μέχρι πρότινος:

α) Η ύπαρξη εξαιρετικά σοβαρού κινδύνου πτωχεύσεων ή αναδιαρθρώσεων χρέους ευρωπαϊκών χωρών δηλαδή η ύπαρξη αντίστοιχα μεγάλου ρίσκου να μην πληρωθούν στην ώρα τους και εις ολόκληρον τα δάνεια τους

β) Πως θα συμμετέχουν στο κόστος διάσωσης ευρωπαϊκών κρατών με αδυναμία πληρωμής, δηλαδή θα συμφωνήσουν εκ των προτέρων πως αν μία ευρωπαϊκή χώρα δε μπορεί να αποπληρώσει το χρέος της είτε θα της 'χαρίζουν' τμήμα του είτε θα τη διευκολύνουν με άλλους τρόπους

γ) Πως υπάρχει, έστω, μικρός κίνδυνος να μην πληρωθούν τα δάνεια τους σε ευρώ αλλά σε κάποιο εθνικό νόμισμα

δ) Πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα κάνει τα πάντα προκειμένου να εξασφαλίσει πως μία ενδεχόμενη αναδιάρθρωση δε θα αποτελέσει πιστωτικό γεγονός με βάση τον ISDA, ο οποίος και αποφασίζει για το αν θα ενεργοποιηθεί πληρωμή των ασφαλίστρων των κρατικών ομολόγων ή όχι

Η αποδοχή κάθε ενός από τα παραπάνω μεταφράζεται σε αύξηση του ρίσκου για τους δανειστές και επομένως σε αύξηση του κόστους των δανείων δηλαδή των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων. Το παράδειγμα της μεταφοράς του ρίσκου στο επιτόκιο φαίνεται έντονα στην περίπτωση της Ελλάδας. Τον Οκτώβριο του 2009 το επιτόκιο των ομολόγων 3ετίας της Ελλάδας βρισκόταν στο 2,15%. Μετά την ανακοίνωση του Πρωθυπουργού ότι το έλλειμμα ήταν πολύ μεγαλύτερο από το μέχρι τότε δηλωθέν και πως η χώρα κινδύνευε με πτώχευση (ενεργοποίηση του α') το επιτόκιο αυξήθηκε στο 6,5% τον Ιανουάριο του 2010 και στο 17,4% όταν έγινε η συμφωνία δανεισμού με την Τρόικα. Έκτοτε και μέχρι τον Οκτώβριο του 2010 το επιτόκιο υποχώρησε στο 8,7%, καθώς το ρίσκο πτώχευσης μειώθηκε (αποκλιμάκωση του ρίσκου από το α΄).

Τότε, ωστόσο, έγιναν οι πρώτες δηλώσεις Μέρκελ για το σχέδιο συμμετοχής των δανειστών στο κόστος διάσωσης (ενεργοποίηση του β') γεγονός που απογείωσε το επιτόκιο πάνω από το 17% κάνοντας αδύνατη την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές σύμφωνα με το πρόγραμμα δανεισμού της και ενισχύοντας, έτσι, την πιθανότητα πτώχευσης της (ενίσχυση του α'). Η μόλυνση μεταδόθηκε σε Ιρλανδία και Πορτογαλία και όταν πλέον δημοσιεύτηκαν σενάρια για πιθανή αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ (ενεργοποίηση του γ') αλλά και σχέδιο συμμετοχής των δανειστών με τρόπο που δε θα προκαλεί πιστωτικό γεγονός (ενεργοποίηση του δ'΄) το επιτόκιο του 3ετούς ελληνικού ομολόγου εκτοξεύτηκε κοντά στο 30%, όπου βρίσκεται σήμερα (29,18%).

Η ευρωπαϊκή αγορά κρατικών ομολόγων, επομένως, έχει αλλάξει ριζικά και αυτό αποτυπώνεται ήδη και θα συνεχίσει να αποτυπώνεται στο κόστος δανεισμού, το οποίο δεν πρόκειται να επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα για πολλά χρόνια. Και καθώς στο μοντέρνο χρηματοοικονομικό σύστημα η ίδια η ύπαρξη των κρατών συνδέεται με την ικανότητα τους ή μη να αντλήσουν δανεικά κεφάλαια, η ριζική αλλαγή της ευρωπαϊκής αγοράς ομολόγων θα προκαλέσει βαθιές πολιτικοοικονομικές αλλαγές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Έτσι, ίσως σε ένα μέλλον όχι πολύ μακρινό από σήμερα, η ύπαρξη κοινοτικών επιτρόπων και ομάδων εποπτείας των εθνικών οικονομιών να μη θεωρείται η εξαίρεση αλλά ο κανόνας.

Ίσως, τότε, η θεσμοθέτηση ενός πανευρωπαϊκού υπουργείου Οικονομικών να προκύψει ως ανάγκη για το συντονισμό και τον έλεγχο των επιτρόπων και των ομάδων εποπτείας. Και αν το αποτέλεσμα αυτού του συστήματος κριθεί επιτυχές, τότε ίσως κριθεί σκόπιμο να επαναληφθεί με ένα πανευρωπαϊκό υπουργείο Ανάπτυξης, για να αντιμετωπίσει το δεύτερο σημαντικότερο πρόβλημα των χωρών της ευρωπαϊκής περιφέρειας και γιατί όχι ενός πανευρωπαϊκού υπουργείου Εργασίας για να αντιμετωπίσει το μείζον πρόβλημα της ανεργίας που στις Ε4 χώρες (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ελλάδα, Ισπανία) είναι ήδη δραματικό.

Τότε, όμως, θα είναι, ίσως, φυσικό επακόλουθο να θεσμοθετηθεί η θέση ενός Ευρωπαίου Πρωθυπουργού, που θα ηγείται όλων των υπουργείων που θα έχουν δημιουργηθεί και ο οποίος θα εκλέγεται κατευθείαν από τη βάση (ο πρώην Πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ έχει ήδη προβάλλει τον εαυτό του ως υποψήφιο για μία τέτοια θέση). Και τότε, το γερμανικό όραμα μίας πολιτικά ενοποιημένης Ευρώπης που θα έχει υιοθετήσει το γερμανικό οικονομικό μοντέλο και όπου η Γερμανίαθα έχει τον κυρίαρχο ρόλο, θα έχει γίνει πραγματικότητα, 20-25 χρόνια μετά την πρώτη προσπάθεια υλοποίησης του.

Και τότε, πλέον, τα λόγια της σιδηράς κυρίας Μάργκαρετ Θάτσερ, “νικήσαμε τους Γερμανούς σε δύο πολέμους και τώρα επιστρέφουν”, που είπε όταν επετεύχθη η επανένωση Ανατολικής – Δυτικής Γερμανίας , θα είναι πιο σύγχρονα και πιο έγκυρα από ποτέ.

Πάνος Παναγιώτου
χρηματιστηριακός τεχνικός αναλυτής
XrimaNews.gr

Η κρίση της Ελλάδας είναι κρίση του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος

irishbanksΑντιμετωπίζουμε μια κρίση, κανείς δεν έχει αντιρρήσεις σε αυτό, αλλά δεν πρόκειται για κρίση της Ελλάδας. Θα ήταν αδιανόητο η αφερεγγυότητα μιας τόσο μικρής χώρας να αποτελεί το μοναδικό πρόβλημα ολόκληρου του κόσμου και να προκαλεί τόσο μεγάλη ζημιά στην παγκόσμια οικονομία.
Ό,τι μάθαμε να αποκαλούμε ελληνική κρίση αποτελεί καταρχήν μια διεθνή τραπεζική κρίση. Όπως και οι Lehman Brothers, έτσι και η Ελλάδα δεν είναι πολύ μεγάλη για να αφεθεί σε χρεοκοπία. Το πρόβλημα δηλαδή δεν παράγεται από το μέγεθος, παράγεται από τη διασύνδεση.  Η Ελλάδα είναι πολύ διασυνδεδεμένη με το διεθνές τραπεζικό σύστημα αλλά και πολύ διασυνδεδεμένη με τις πολιτικές φιλοδοξίες όσων δεκαετίες τώρα επιχειρούν να αντικαταστήσουν το σύστημα των εθνικών κρατών με μια ενωμένη Ευρώπη.
Ας αρχίσουμε με τις ελληνικές τράπεζες που κατέχουν ελληνικά κρατικά ομόλογα ύψους 70 δις ευρώ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του περιοδικού Economist, αν οι ελληνικές τράπεζες υποχρεούνταν να αναγνωρίσουν ότι οι αγορές αποτιμούν τα ελληνικά ομόλογα στο ήμισυ της αξίας με τα οποία οι ίδιες τα έχουν εγγεγραμμένα στα βιβλία τους, οι μέτοχοί τους θα έχαναν τα λεφτά τους και οι ίδιες οι τράπεζες θα πάλευαν να βρουν τρόπους να συγκεντρώσουν νέα κεφάλαια.
Παρομοίως θα αγωνιούσαν και θα πάλευαν να αποσύρουν τα χρήματά τους από τις ελληνικές τράπεζες και οι καταθέτες, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έπρεπε να παραβιάσει όλους τους κανόνες της προκειμένου να βρει τρόπο να συνεχίζει να δέχεται ως εγγυήσεις αυτά τα ομόλογα προκειμένου να παρέχει τη ρευστότητα που χρειάζεται το ελληνικό τραπεζικό σύστημα.
Αλλά και για τα άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα η ζωή θα γινόταν πολύ πιο δύσκολη. Μεγάλο θα ήταν καταρχήν το πλήγμα για τις γερμανικές τράπεζες που έχουν μεγάλες κεφαλαιακές τρύπες και που θα γονάτιζαν σε περίπτωση που υποχρεώνονταν να αναγνωρίσουν ότι οι λογιστικές απεικονίσεις των βιβλίων τους – που περιέχουν ελληνικά και άλλα κρατικά ομόλογα και τράπεζες και εταιρείες καταγεγραμμένες σε αξίες που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματική – συνιστούν έργο επιστημονικής φαντασίας.
Κι αυτή δεν είναι η κατάσταση μόνο των γερμανικών τραπεζών. Οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης έχουν εκφράσει ήδη έντονες ανησυχίες σχετικά με την έκθεση στα προβληματικά ομόλογα 3 γαλλικών και 29 ιταλικών τραπεζών ενώ ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας έχει αποκαλέσει τα προβλήματα των υπερχρεωμένων κρατών της Ευρωζώνης ως τον ‘πιο σοβαρό και άμεσο κίνδυνο’ για το χρηματοπιστωτικό τομέα της Βρετανίας. Και είναι επίσης σαφές ότι δεν έχουμε καμιά καθαρή εικόνα για το ποια είναι η έκθεση των αμερικανικών κεφαλαίων διαχείρισης διαθεσίμων στην αφερεγγυότητα της Ελλάδας ή των ασφαλιστικών εταιρειών – θυμάται κανείς τι έγινε στην AIG;
Γι’ αυτό είχαμε τις τελευταίες εβδομάδες και την απόσυρση 51 δις δολαρίων από αυτά τα κεφάλαια από νευρικούς επενδυτές, σε όλα αυτά οφείλεται η απροθυμία των αμερικανικών τραπεζών να δανείσουν τις ευρωπαϊκές ομολόγους τους, γι’ αυτό και η αμερικανική FED  θέτει ερωτήματα στις αμερικανικές τράπεζες για την έκθεσή τους στις ευρωπαϊκές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων των συμβολαίων ασφάλισης έναντι κινδύνου πτώχευσης (CDS).
Το ελληνικό πρόβλημα όμως έχει αποκαλύψει κι άλλη μια κρίση – μια κρίση διακυβέρνησης. Ο πύργος της Βαβέλ που αποτελεί τη διακυβέρνηση της Ευρωζώνης καταρρέει. Οι αγορές περνούσαν από την αρχική σύγχυση στην ανοικτή δυσπιστία κι από εκεί σταδιακά στον πανικό καθώς ο Χέρμαν Βαν Ρομπέι έλεγε κάτι, ο Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο κάτι άλλο, ο Τρισέ κάτι άλλο και η Αγγέλα Μέρκελ ξανά κάτι διαφορετικό. Η αποτυχία των ηγετών της Ευρωζώνης να εκφραστούν με ομοφωνία έχει όχι απλά βλάψει – έχει κυριολεκτικά καταστρέψει κάθε εμπιστοσύνη που είχαν κάποτε οι αγορές στην ικανότητες του συστήματος διακυβέρνησης της Ευρωζώνης.
Και η τρίτη και σχετική με όλα αυτά κρίση είναι η κρίση της γερμανικής ταυτότητας. Η σημερινή γενιά Γερμανών ψηφοφόρων δεν είναι πια σίγουρη ότι θα πρέπει να πληρώνει οποιοδήποτε κόστος για την ένταξη του κράτους της στην ευρύτερη Ευρώπη από φόβο μήπως η οικονομική ισχύς της Γερμανίας τροφοδοτήσει παλαιούς φόβους για αναγέννηση του ‘γερμανικού προβλήματος’. Οι σημερινοί Γερμανοί θυμούνται πιο έντονα το κόστος που επί 10 χρόνια υποχρεώθηκαν να πληρώσουν προκειμένου να στηρίξουν την προσέγγιση της ανατολικής Γερμανίας στα πρότυπα της Δύσης και δεν είναι σίγουροι ότι θέλουν να καταβάλλουν αντίστοιχο κόστος για να φέρουν τον ευρωπαϊκό Νότο κοντά στα γερμανικά πρότυπα οικονομικής αποδοτικότητας, ακόμη κι αν θεωρήσουμε ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Η Γερμανία θέλει να γίνει ξανά μια ‘φυσιολογική’ χώρα, μια χώρα δηλαδή που δεν συναινεί αδιαμαρτύρητα στη διαρκή μεταβίβαση μέρος των εσόδων και του πλούτου της προς το Νότο. Να όμως που δυστυχώς αυτή είναι η μοναδική εναλλακτική λύση στο χρεοστάσιο – αν πράγματι αποκλείσουμε την υποτίμηση, η οποία δεν είναι δυνατή στο πλαίσιο της Ευρωζώνης.
Αν δεχτούμε ότι οι πολιτικοί είναι ειλικρινείς αποκλείοντας κατηγορηματικά κάθε περίπτωση άμεσης χρεοκοπίας της Ελλάδας, θα πρέπει
• Να υποχρεώσουν τις τράπεζες να αναγνωρίσουν πως ό,τι μετρούν ως αξία των στοιχείων  ενεργητικού τους δεν είναι πράγματι και έτσι. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες πρέπει να αναγνωρίσουν τις ζημιές και να συγκεντρώσουν νέα κεφάλαια, ακόμα κι αν αυτό επιβραδύνει βραχυπρόθεσμα το δανεισμό και την ανάπτυξη.
• Να αναγνωρίσουν την ανάγκη να μιλούν στις αγορές με ενιαίο λόγο.
• Να αποδεχτούν ότι η διαρκής εξάρτηση από τη γενναιοδωρία της Γερμανίας δεν αποτελεί βιώσιμη πολιτική.

Δευτέρα

Germany's Weber Slams Rescue Efforts

 

Former Bundesbank chief Axel Weber said Europe needs to consider guaranteeing all Greece's outstanding debt because Athens's only viable alternative is a messy default that would be more costly and risk sparking broader financial turmoil.
Mr. Weber, in his first interview since leaving the Bundesbank and the governing council of the European Central Bank at the end of April, said Europe's response to the crisis so far addressed Greece's immediate funding needs without offering the country a credible, long-term resolution for paring its growing mountain of debt.
That uncertainty is fueling fears that Athens will be forced into a messy default and has destabilized markets.
"Ultimately, solving the Greek debt problem will have to deal with the outstanding, past amount of debt, and there are, unfortunately, only very limited options: Either a default or partial haircuts or a guarantee for the outstanding amount of Greek debt," Mr. Weber said. "Governments have to decide which option they want to go for, but the current piecemeal approach of repeated aid programs inevitably leads to the latter solution."
Even after his resignation, Mr. Weber, 54 years old, remains an influential, if controversial, figure in European economic circles. His comments on Greece will likely draw notice in Berlin and other capitals as leaders grapple with the latest flare-up of a crisis that has plagued the Continent for nearly two years.
Since announcing his departure, Mr. Weber has frequently been named as a potential successor to Deutsche Bank AG Chief Executive Josef Ackermann, whose contract expires in 2013. Mr. Weber didn't rule out going to work in the private sector, but said he had a contract to teach central banking at the University of Chicago until May of next year. He said he hadn't decided what to do after that, but added that he wouldn't pursue another policy-making position.
Issuing guarantees could help persuade Greece's creditors to exchange the debt they currently hold for new bonds with longer maturities, effectively giving Athens more time to pay back its loans. Europe's banks, which hold much of Greece's debt, are resisting rolling over their Greek bonds unless they receive incentives, such as guarantees that that the debt will be repaid. Germany and other European countries have so far resisted making guarantees, arguing that it is in banks' best interest to participate voluntarily.
Yet Europe's leaders also are concerned about sparking a broader market panic, and have consistently rejected suggestions that Athens reduce its debt burden by forcing investors to accept less than they are owed, a so-called haircut—or worse, default on its obligations altogether.
Europe's prescription for Greece to overcome its debt problems involves a program of severe public-spending cuts, privatization of state-owned assets and a "voluntary" agreement by creditors to give Athens more time to meet its obligations.
Many investors and economists maintain that Greece's debt load, at €350 billion ($496.6 billion), or 155% of its forecast economic output this year, is simply too large for Europe's current strategy to work. Mr. Weber's comments add a prominent voice to that chorus, reflecting growing frustration in Europe over a failure to address what many consider the root causes of the crisis.
"At some point you've got to cut your losses and restart the system," Mr. Weber said, drawing parallels between the guarantee approach for Greek debt and the steps Germany and other countries took during the financial crisis to backstop troubled banks.
"The Greek problem is not a short-term problem and...it was not caused by the common currency," Mr. Weber said. "Instead it's a deep-rooted, fiscal and structural problem that probably needs more a 30-year time horizon to solve rather than a three- to five-year horizon. The measures Europe needs to adopt to resolve this issue are much more profound than just short-term liquidity funds."
Critics argue that debt guarantees would backfire by setting incentives for countries to overspend, a threat often referred to as "moral hazard."To avoid that, Mr. Weber said Greece and other euro-zone countries that receive bailouts should be compelled to sharpen clauses in future bond contracts stipulating that investors will automatically bear losses if a country needs a bailout. Most countries have dismissed such proposals amid concerns that acknowledging the possibility of a default would cause their borrowing costs to rise.
"What ought to be reinvigorated are the incentives that, in the future, countries have to face the responsibility for their own debt that they issue in the market," Mr. Weber said. "But to get to that point we'll have to deal with the legacy of outstanding debt."
Resistance to debt guarantees has been particularly strong in Germany and other countries in the euro-zone's northern tier, where popular pushback against the rescues of Greece and other periphery countries is strongest. Yet over the past year, the private sector has receded as Greece's main creditor as European governments extended loans to Greece so it could meet its obligations. With Europe's taxpayers holding the bulk of Greece's debt, public resistance to guarantees could soften.
Mr. Weber, who had been widely considered a leading contender to become the next head of the European Central Bank until his surprise resignation in February, clashed with his ECB colleagues over their decision last year to help stem the crisis by purchasing the government debt of Greece and other countries. He argued then that the move threatened both the central bank's independence from politics and its reputation as steward of the region's common currency.
In the interview, he described the dispute as a "watershed" moment that prompted his decision to step down several months later. He warned that the ECB was again overstepping its mandate by participating in negotiations alongside the European Commission and the International Monetary Fund with Greece and other countries over their austerity programs. Mr. Weber says the ECB should limit its role to monetary policy and not become involved in fiscal policy, which he argues injects it too deeply into the political process.

Ex-German Central Banker: 'Limited Options' on Greece


Former Bundesbank President Axel Weber sat down with Matthew Karnitschnig of The Wall Street Journal and Nina Koeppen of Dow Jones Newswires in Frankfurt last week to discuss the next steps for Greece, the role of the private sector and his controversial opposition to the European Central Bank's purchases of government bonds. The following is an edited transcript of his remarks.
The Wall Street Journal: A year after Greece's original bailout, Athens is poised to receive additional international aid. How do you perceive efforts so far to deal with the debt crisis on the euro zone's periphery?
Axel Weber: Many issues we faced about a year ago haven't really improved. My impression is that some of the issues are substantially worse than they were perceived to be a year ago.
WSJ: You opposed the ECB's controversial decision in May 2010 to purchase government bonds. What would have happened if the ECB had followed your path? Wouldn't the markets have imploded?
Mr. Weber: A lot of things that have happened in slow motion in markets over one year would have happened in just a few days. We would have had a few very, very bad days in May in the markets, but governments would have ultimately understood the depths of the problem and they would have faced their responsibilities. I am absolutely convinced about it.
WSJ: Do you worry that the crisis in Greece will spread?
Mr. Weber: Sovereign debt is the hottest issue, globally, in financial markets and it's not just focused on the euro zone. The heat is on in Europe, but it's also a problem in the United States and Japan.
It could turn, if mismanaged, into a profound financial stability risk.
WSJ: Many European policy makers continue to insist that Greece faces a liquidity crisis and that its crisis can be solved with short-term aid. Most economists believe the country is essentially insolvent. Who is right?
Mr. Weber: The longer a liquidity problem prevails the more it mutates into a solvency problem.
What is happening in the market now is a clear and unmistaken call for a full-fledged solution rather than a continuation of the piecemeal approach.
WSJ: What does that mean for Greece?
Mr. Weber: Ultimately, solving the Greek debt problem will have to deal with the outstanding, past amount of debt and there are, unfortunately, only very limited options: Either a default or partial haircuts or a guarantee for the outstanding amount of Greek debt. Governments have to decide which option they want to go for, but the current piecemeal approach of repeated aid programs inevitably leads to the latter solution.
At some point you've got to cut your losses and restart the system.
WSJ: What you're suggesting sounds like a pretty clear violation of the no-bailout clause anchored in the European Union treaty.
Mr. Weber: Simply saying that there will be no bailouts is not credible any longer. It needs to be institutionalized and a commitment mechanism to make the no-bailout clause credible needs to be designed.
What ought to be reinvigorated are the incentives that, in the future, countries have to face the responsibility for their own debt that they issue in the market. But to get to that point we'll have to deal with the legacy of outstanding debt.
WSJ: In other words, let bygones be bygones and start over with tougher rules. Why not just issue eurobonds then?
Mr. Weber: To simply issue joint and several liabilities in the form of a eurobond, in my view, would be plain wrong. Rather, think of a liability that is exclusively guaranteed by the issuing country and that automatically leads to a clearly structured private-sector involvement once sovereign debt support is asked for by a euro-zone country in distress.
WSJ: You're referring to future debt issuance. Why not stipulate private-sector involvement as a condition of the current bailout, as the German government has advocated?
Mr. Weber: I don't see a lot of Greek debt being held by what I would call private-sector participants. A large part of the Greek debt is either guaranteed under the European/IMF [International Monetary Fund] program or is being held by the central banks and other public entities, such as rescued banks that are now fully or partly owned by the governments.
If you really add up all the truly private engagement in Greece, you won't find very large numbers.
WSJ: You're implying the risk of contagion would outweigh the possible benefits in this case. Should the possibility of default be ruled out altogether then?
Mr. Weber: You should never in principle rule out a default. To rule out failure, under any circumstance, would set the wrong incentives. Success and failure are part of the market mechanism. There are potentially huge costs involved in a default, but ruling out default could be even more costly in the long run.
The only way to enable orderly private-sector involvement is to focus on the new debt issuance and to make private-sector involvement part of a contingent bond contract. We'll need to come to a system where sovereign debt is being priced again on the standalone ability of governments to repay their debt, and to facilitate this it has to be part of the bond contract terms.
WSJ: One of the reasons for the current flare-up of the Greek crisis is that Europe and the IMF were too optimistic in their forecast of when Athens could begin raising money in the capital markets again. What's a realistic time horizon for that to happen?
Mr. Weber: The assumption that Greece will be able to return to the markets in 2013 has long been untenable. The support measures will have to be stretched out much longer.
Some very long-term guaranteed debt issuance, such as 30 years, for part of the Greek debt could help Greece return to the market for the remaining debt over a more realistic shorter time horizon. Instead, rollover risks have increased by shortening the maturity of debt in recent years.
A more realistic assumption for Greece to return to the market is between three and seven years.
WSJ: Many Greeks feel that European and IMF demands for more austerity go too far. Why not relax these measures, especially if you think Europe needs to consider guaranteeing Greece's old debt anyway?
Mr. Weber: Falling behind on what has been agreed by Greece in terms of consolidation measures is not an acceptable option.
Too little has been done so far and there is always an option of doing more.
WSJ: Greeks are increasingly worried about the stability of their financial system. What can Athens do to forestall further capital flight?
Mr. Weber: Greek private-sector deposits in Greek banks have gone down substantially. This myopic reaction of the Greek private sector risks undermining the European public-sector stabilization measures for Greek banks.
Ultimately, there will be a debate about financial repression. Take what we had in Germany—the Zwangsanleihe [compulsory loans introduced after World War I to help make reparation payments]. If voluntary contributions don't add up, then the one tool that is still on the shelf is financial repression.
WSJ: Do you agree with the ECB's stance that it won't accept Greek debt as collateral under a default?
Mr. Weber: If collateral is downgraded, haircuts in repo operations have to increase. If collateral is in default, it is no longer collateral that a central bank can lend against.
Central banks should really not get into a situation where they lend against collateral that the market does not accept at all. Once collateral ceases to be accepted in the interbank repo market I think it's a bad idea to have central banks continue to accept such collateral because then all the poor collateral will migrate to central banks.
WSJ: The ECB has been a central player in Europe's effort to fight the crisis over the past year. Has the bank strayed too far from its original mandate to set monetary policy?
Mr. Weber: Being at the negotiating table is undermining the independence of the central bank, because it risks becoming part of political deals.
Central banks should not get involved too deeply in crisis management that is clearly a fiscal issue...Then the central banks lose their independence.